|
Raport
z seminarium nt. "Rola gmin wiejskich w rozwoju Unii Europejskiej" zorganizowanego w dniu 14 września 2006 r. Brukseli.
W dniu 14 września br. odbyło się w Brukseli seminarium nt. "Rola gmin wiejskich w rozwoju Unii Europejskiej". Seminarium zostało zorganizowane przez ogólnokrajowe stowarzyszenia samorządowe z Niemiec, Francji i Włoch, przy współpracy Komisji Zrównoważonego Rozwoju (DEVE) Komitetu Regionów UE. W seminarium uczestniczył wójt Jerzy Zająkała, Członek Zarządu ZGW RP, będący równocześnie Wiceprzewodniczącym Komisji DEVE.
Głównym celem seminarium było przeprowadzenie poszerzonej dyskusji, która będzie wykorzystana przy tworzeniu przez sprawozdawcę Savino Santarella z Komisji DEVE i grupy politycznej UEN-EA projektu opinii Komitetu Regionów nt. "Rola gmin wiejskich w rozwoju europejskich regionów".
Program seminarium obejmował następujące wystąpienia:
Sesja I - Wyzwania środowiskowe i gospodarcze
- Jean Michel Curades z Dyrekcji Generalnej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich Komisji Europejskij - "Nowy fundusz europejski dla rozwoju obszarów wiejskich: dywersyfikacja działalności gospodarczej wzmacniająca zatrudnienie i wielofunkcyjne rolnictwo."
- Uwe Wrieden, Burmistrz Wietzendorfu (Niemcy) - "Zrównoważona turystyka a gminy wiejskie".
- Gianni Pitella ze Stowarzyszenie Gmin Wiejskich we Włoszech - "Udział Parlamentu Europejskiego w rozwoju obszarów wiejskich".
Sesja II - Nowe perspektywy dla usług lokalnych
- Josef Stegt ze Stowarzyszenia Gmin Niemieckich - "Wymiar lokalny i liberalizacja usług publicznych"
- Lena Dwarshuis-Van De Beek, Prezes Stowarzyszenia PURPLE - "Relacje pomiędzy obszarami wiejskimi a miejskimi".
Sesja III - Wzrastająca konkurencyjność obszarów wiejskich
- Jerzy Zająkała, Wójt Łubianki, Wiceprzewodniczący DEVE - wprowadzenie do sesji nt. "Poprawiająca się konkurencyjność obszarów wiejskich" (wystąpienie w załączeniu).
- Michele Raymondo-Pasca, Z-ca Dyrektora Dyrekcji Generalnej ds. Polityki Regionalnej - "Polityki rozwoju regionalnego poprawiające sytuację obszarów wiejskich".
- Giowanni Di Stasi, były Prezydent Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy - "Konwencja Krajobrazowa a pomoc Rady Europy dla rozwoju obszarów wiejskich"
Poza oficjalnymi mówcami głos w dyskusji zabierali także uczestniczący wójtowie i burmistrzowie z kilku państw UE.
Uczestnicy seminarium przyjęli wspólną deklarację, która charakteryzuje poszczególne wystąpienia a zostanie ona przekazana Komisji Europejskiej, Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Europy. Deklaracja także w załączeniu.
Wystąpienie Jerzego Zająkała na seminarium nt. "Rola gmin wiejskich w rozwoju Unii Europejskiej"
Podejmując próbę odpowiedzi na pytanie w jaki sposób polepszać konkurencyjność obszarów wiejskich trzeba określić najpierw obszary tej konkurencyjności W jakim zatem zakresie oczekujemy tej poprawy i dla kogo te obszary miałyby być konkurencyjne ? Atrakcyjność do zamieszkiwania, dla prowadzenia działalności gospodarczej i turystyki - to trzy główne obszary pożądanej poprawy konkurencyjności. Na pierwszy plan wysuwa się sprawa standardu życia na obszarach wiejskich, czyli dostępność mieszkańców do wysokiej jakości infrastruktury społecznej (edukacja, kultura, usługi opiekuńcze i zdrowotne) i komunalnej (drogi, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, energetyczne i telekomunikacyjne). W tym obszarze znajduje się także dostępność do miejsc pracy.
Dla inwestorów gospodarczych natomiast istotne jest przede wszystkim położenie terenów inwestycyjnych, ich wyposażenie w infrastrukturę techniczną oraz zasoby ludzkie o odpowiednich kwalifikacjach. O atrakcyjności obszarów wiejskich decydują też czystość i atrakcyjność środowiska naturalnego oraz wartości kulturowe.
Obserwujemy od wielu lat proces wyludniania się obszarów wiejskich. Z pełnym przekonaniem uważam, że utrzymanie żywotności obszarów wiejskich, rozumiane jako motywowanie rodowitych mieszkańców do wiązania swojej przyszłości z tymi obszarami oraz stwarzanie zachęt dla mieszkańców miast do osiedlania się na obszarach wiejskich, jest korzystne dla całości populacji Unii Europejskiej. Dalsze, priorytetowe skupianie na obszarach miejskich funkcji mieszkalnych i gospodarczych potęguje skalę problemów społecznych, jakie już występują w miastach. Wymaga to jednak odpowiedniej strategii rozwoju UE. Strategii opartej na zrównoważonym rozwoju obszarów wiejskich i miejskich. Odpowiednie instrumenty prawne i ekonomiczne zarówno w wymiarze narodowym jak i europejskim winny temu sprzyjać.
Realizacji tego celu winna sprzyjać nowa perspektywa finansowa na lata 2007 - 2013. Komisja Europejska dostrzegła wagę tego problemu i przewidziała w pierwotnym projekcie tego budżetu na rozwój obszarów wiejskich kwotę o ok. 20 mld. euro wyższą. Niestety ostatecznie środki na ten cel zostały zmniejszone do wysokości 69,8 mld euro. W wielu państwach UE, w tym w Polsce, większą część środków kierowanych na obszary wiejskie przeznacza się na realizację rekompensat i ochrony socjalnej dla rolników. Pozostałe środki nie są w stanie sfinansować oczekiwanego i pożądanego tempa rozwoju tych obszarów.
W świetle moich 16 - letnich doświadczeń jako wójta gminy wiejskiej w Polsce, sprawa rozwoju obszarów wiejskich nie znajdowała i nadal nie znajduje odpowiedniego poszanowania w priorytetach rozwojowych regionów, państw i Unii Europejskiej jako wspólnoty. Naturalnie moje doświadczenia dotyczące Unii Europejskiej są zaledwie trzyletnie. W minionych latach dominował w wielu państwach matropolitalny kierunek rozwoju, nakierowany przede wszystkim na rozwój miast, czasami też gmin z nimi sąsiadujących. Szczególnie widoczne są dysproporcje pomiędzy obszarami miejskimi i wiejskimi w zakresie infrastruktury technicznej. W tych okolicznościach szczególnie korzystnie przedstawiają się przykłady wspaniałego rozwoju gmin wiejskich zaprezentowane na dzisiejszym seminarium.
Na znaczącej części obszarów wiejskich jedynymi elementami tej infrastruktury, wybudowanymi na tych terenach są drogi, instalacje teleinformatyczne i energetyczne oraz wodociągowe i gazowe służące w większości doprowadzeniu tych mediów do miast. Taki stan nie sprzyjał przez wiele lat lokalizowaniu przez przedsiębiorców podmiotów gospodarczych na obszarach wiejskich. W konsekwencji tego wielu wcześniejszych mieszkańców wsi nie wiązało swojej przyszłości z obszarami swojego pochodzenia. Pozostawali na tych obszarach głównie mieszkańcy posiadający zawody rolnicze, pracujący w gospodarstwach rolnych. Populacja wiejska równocześnie starzeje się. Wprowadzenie w niektórych krajach w ostatnich latach nowych priorytetów wyrażających się m.in. działaniami z zakresu ochrony krajobrazu i ekologii było działaniem pozytywnym, lecz jedynie początkującym pożądane zmiany.
Reasumując stwierdzam, że należy podjąć bardziej zdecydowane działania sprzyjające poprawie konkurencyjności obszarów wiejskich Odpowiednie priorytety i instrumenty temu służące winny być uwzględnione zarówno w programowaniu krajowym jak i na poziomie UE.
Jerzy Zająkała
Deklaracja
"Rozwijanie konkurencyjności obszarów wiejskich: budowanie rzeczywistej współpracy pomiędzy gminami wiejskimi a Unią Europejską."
wyciąg
Burmistrzowie i członkowie rad gmin wiejskich z Włoch, Francji, Niemiec, Hiszpanii, Austrii, Holandii i Polski uczestniczący dzisiaj w Komitecie Regionów, w międzynarodowym seminarium nt. "Rola gmin wiejskich w rozwoju Unii Europejskiej"
jednomyślnie stwierdzając, że obszary wiejskie, które obejmują około 90 % terytorium UE i 25 % populacji UE:
- wytwarzają "dobro publiczne", na które składa się i które ma być postrzegane jako podwyższona wartość historyczna i dziedzictwo kulturowe, ochrona krajobrazu i bioróżnorodności oraz poszanowanie fauny i flory,
- świadczą i wspierają rozwój wysoce zróżnicowanej lokalnej gospodarki - zarówno tradycyjnej jak i sektorów innowacyjnych - opartych na wysokiej jakości zasobach naturalnych, kultury, wytwarzający produkty rolnicze w wielu przypadkach charakteryzujących się lokalnymi markami,
- reprezentują ochronę systemu środowiska naturalnego i najlepszą obronę przed wodno - geologicznymi zagrożeniami,
- stawiając czoło, w ostatnich dekadach, redukcji finansowych darowizn i niedoborowi personelu administracyjnego, w wielu państwach członkowskich rozwinęły administracyjne i menedżerskie rozwiązania, żeby dostarczać usługi poprzez współpracę międzygminną, tworzenie związków gmin, stowarzyszeń, konsorcjów i innych sieci tematycznych,
- wdrożyły już nowe inicjatywy gospodarcze poprzez ochronę źródeł naturalnych, ich racjonalne wykorzystanie i odzyskiwanie, opartych na ochronie środowiska, autonomiczności energetycznej oraz uczestnicząc w kierowaniu nowymi zrównoważonymi dostawami energii,
wyrażając swoje obawy o:
- wzrastającą międzynarodową, bezgraniczną konkurencyjność, która grozi osłabieniem gospodarki rolniczej porzucając jej osłony systemów miejskich,
- utrwalenie technologicznego i infrastrukturalnego stale poszerzającego się podziału wobec obszarów miejskich,
- wysoką stopę bezrobocia i niski dochód, które występują na niektórych obszarach wiejskich,
- wyludnienie jako zjawisko odpowiedzialne za wzrastające starzenie się populacji, które przez dekady było zmartwieniem wielu obszarów wiejskich osłabiając integrację swojego środowiska, zagrażając kulturze i lokalnej tradycji, powodując zasadnicze usługi mniej konkurencyjne i ryzyka ich zamknięcia oraz degradujące dziedzictwo architektoniczne,
podkreślając ważność:
- zagwarantowania, nie tylko obszarom miejskim, wysokiego standardu szkolenia, aktualizowania i profesjonalnej specjalizacji, pozwalając w ten sposób na innowacje systemów produkcyjnych i sprzyjając nowym przedsięwzięciom lokalnym w zakresie rolnictwa, rękodzielnictwa, produkcji i sektorów usług,
- odpowiednich inwestycji publicznych pozwalających gminom wiejskim wykorzystywać energie odnawialne
Pełny tekst jest osiągalny u Jerzego Zająkały
|
|
|
